Pytanie, co może jeść szczeniak oprócz karmy, pojawia się zwykle wtedy, gdy opiekun chce urozmaicić posiłki, nagradzać psa podczas nauki albo zachęcić go do jedzenia. Dodatki mogą być bezpieczne, ale tylko wtedy, gdy pozostają dodatkiem, a nie zastępują pełnoporcjowej diety potrzebnej do prawidłowego wzrostu. Poniżej pokazuję, jakie produkty można podawać, w jakiej formie, ile ich wystarczy oraz czego zdecydowanie unikać.
Bezpieczne dodatki powinny uzupełniać dietę, a nie ją zastępować
- Do 10% kalorii dziennie może pochodzić ze smakołyków i produktów spoza podstawowej karmy.
- Gotowane mięso, ryba, jajko, marchew i dynia zwykle sprawdzają się jako proste dodatki bez przypraw.
- Nowy produkt wprowadzaj od małej porcji i obserwuj brzuch przez 24-48 godzin.
- Czekolada, winogrona, rodzynki, cebula, czosnek i ksylitol są dla psa niebezpieczne.
- Przy biegunce, wymiotach, alergii lub diecie leczniczej dodatki najlepiej ustalić z lekarzem weterynarii.
Karma dla szczeniąt powinna pozostać podstawą
Szczenię rośnie intensywnie, dlatego potrzebuje odpowiedniej ilości energii, białka, tłuszczu oraz prawidłowych proporcji minerałów. Dobra karma oznaczona jako pełnoporcjowa dla szczeniąt jest układana właśnie z myślą o tym etapie życia. Domowe dodatki nie mają tak przewidywalnego składu i łatwo nimi rozcieńczyć dietę.
Przyjmuję prostą zasadę, zgodną z zaleceniami organizacji weterynaryjnych, że przysmaki i jedzenie spoza głównej diety powinny dostarczać najwyżej 10% dziennych kalorii. Pozostałe 90% powinno pochodzić z kompletnego pożywienia. Ten limit dotyczy łącznie mięsa, owoców, gryzaków, ciastek treningowych i resztek ze stołu.
W praktyce najlepszą nagrodą podczas nauki często okazuje się część dziennej porcji karmy. Szczeniak nadal dostaje coś atrakcyjnego, a opiekun nie musi zgadywać, ile dodatkowych kalorii przemycił w ciągu dnia. To rozwiązanie szczególnie dobrze sprawdza się przy częstym treningu podstawowych komend.
Produkty, które można podawać w małych porcjach
Najbezpieczniejsze są produkty gotowane, nieprzyprawione i pozbawione kości, pestek oraz ości. Nie dodawaj soli, pieprzu, cebuli, czosnku, masła ani sosu. Szczeniak nie potrzebuje smaku potrawy przygotowanej dla człowieka, tylko niewielkiej ilości prostego składnika.
| Produkt | Jak podawać | Na co uważać |
|---|---|---|
| Kurczak lub indyk | Gotowane, chude mięso, bez skóry i przypraw | Usuń wszystkie kości; obserwuj reakcję, bo drób może uczulać |
| Wołowina lub cielęcina | Chude, ugotowane kawałki bez tłuszczu | Nie podawaj mięsa smażonego ani marynowanego |
| Ryba | Gotowana lub pieczona, dokładnie oczyszczona z ości | Bez panierki, soli i oleju |
| Jajko | Dobrze ugotowane, w niewielkiej ilości | Nie podawaj surowego białka ani jajka z dodatkami |
| Marchew, dynia, cukinia | Gotowane lub drobno starte, bez przypraw | Zbyt duża porcja może rozluźnić stolec |
| Jabłko, borówki, banan | Małe kawałki, bez pestek i skórki w przypadku banana | Owoce są słodkie, więc podawaj je okazjonalnie |
Mięso i ryba jako nagroda
Gotowane mięso jest dla wielu szczeniąt bardzo atrakcyjne, dlatego dobrze nadaje się do ćwiczeń. Kroję je na naprawdę drobne kawałki, mniej więcej wielkości ziarenka karmy, zamiast podawać duże kostki. Dzięki temu pies może otrzymać kilka nagród bez szybkiego przekroczenia limitu kalorii.
Ryba także może być dodatkiem, ale wymaga szczególnej staranności przy usuwaniu ości. Dorsz, łosoś czy inna ryba podana bez soli i tłuszczu może urozmaicić smak diety, jednak nie powinna zastępować karmy dla szczeniąt.
Warzywa i owoce
Marchew, dynia i cukinia dostarczają niewielkiej ilości kalorii i mogą być przydatne jako delikatny dodatek do posiłku. Dynia bywa dobrze tolerowana przez psy z wrażliwym przewodem pokarmowym, ale nie jest lekarstwem na każdą biegunkę. Jeżeli objawy trwają dłużej niż dobę albo pojawiają się wymioty, potrzebna jest konsultacja.
Jabłko podawaj bez gniazda nasiennego i pestek, a banana tylko w kilku małych kawałkach. Owoce traktuję raczej jako urozmaicenie lub nagrodę, nie jako stały element każdego posiłku. Szczeniak nie potrzebuje dużej ilości cukrów prostych, nawet jeśli chętnie zjada słodkie produkty.
Przeczytaj również: Czy kot może jeść masło? Co zrobić po zjedzeniu większej porcji
Nabiał nie jest obowiązkowy
Naturalny jogurt bez cukru i dodatków może być tolerowany przez niektóre psy, ale nie ma powodu, by wprowadzać go na siłę. Wiele szczeniąt źle reaguje na laktozę, a objawem może być luźny stolec, gazy albo przelewanie w brzuchu. Mleko krowie nie jest dobrym napojem dla młodego psa.
Jak wprowadzać nowe jedzenie, żeby nie rozregulować brzucha
Nowy produkt podaj po raz pierwszy w ilości odpowiadającej mniej więcej jednej łyżeczce, a u bardzo małego psa jeszcze mniej. Przez kolejne 24-48 godzin obserwuj kał, apetyt, skórę i zachowanie. Jeżeli wszystko jest w porządku, możesz powoli zwiększyć porcję, ale nie ma potrzeby podawania kilku nowych składników jednocześnie.
Gdy szczeniak dostanie w tym samym dniu mięso, jogurt, nowe ciastko i kawałek owocu, trudno ustalić, co wywołało reakcję. To częsty błąd. Jeden nowy składnik naraz pozwala szybciej zauważyć nietolerancję lub alergię.
Przykładowo, jeśli dzienne zapotrzebowanie psa wynosi 300 kcal, dodatki powinny dostarczyć najwyżej około 30 kcal. Nie oznacza to 30 gramów jedzenia, ponieważ kaloryczność mięsa, sera, ciastek i owoców jest różna. Właśnie dlatego objętość porcji bywa myląca.
Jeśli podajesz dodatki codziennie, zmniejsz odpowiednio porcję głównej karmy, ale rób to ostrożnie i zgodnie z jej tabelą żywieniową. Przy rosnącym psie lepiej kontrolować masę ciała oraz sylwetkę niż kierować się samym apetytem. Szczeniak, który stale dostaje coś smaczniejszego od karmy, może szybko nauczyć się odmawiać podstawowego posiłku.
Produkty zakazane i szczególnie ryzykowne
Niektóre produkty z ludzkiej kuchni są dla psa toksyczne nawet w małych ilościach. U szczeniąt ryzyko jest większe, bo mają mniejszą masę ciała i często zjadają wszystko bardzo łapczywie.
| Produkt | Dlaczego jest niebezpieczny |
|---|---|
| Czekolada, kakao, kawa i napoje energetyczne | Zawierają substancje pobudzające, które mogą wywołać zaburzenia pracy serca, drżenia i drgawki |
| Winogrona i rodzynki | Mogą prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek |
| Cebula, czosnek, por i szczypiorek | Mogą uszkadzać czerwone krwinki i powodować anemię |
| Ksylitol | Może gwałtownie obniżyć poziom cukru we krwi i uszkodzić wątrobę |
| Orzechy makadamia | Mogą powodować osłabienie, zaburzenia koordynacji, drżenia i wymioty |
| Alkohol i surowe ciasto drożdżowe | Wywołują zatrucie, a ciasto może dodatkowo zwiększać objętość w żołądku |
| Kości, zwłaszcza gotowane | Mogą się rozszczepić, zranić przewód pokarmowy lub spowodować niedrożność |
Nie podawaj też tłustych resztek, kiełbasy, smażonego mięsa, chipsów ani słonych przekąsek. Taki posiłek może skończyć się silnymi zaburzeniami trawienia, a u niektórych psów także zapaleniem trzustki. Naturalne nie znaczy automatycznie bezpieczne, dlatego awokado, orzechy czy domowe wypieki również nie powinny trafiać do miski bez oceny składu.
Jeśli szczeniak zje czekoladę, rodzynki, ksylitol lub produkt z cebulą i czosnkiem, nie czekaj na objawy. Zabezpiecz opakowanie, zapamiętaj przybliżoną ilość i czas spożycia, a następnie skontaktuj się pilnie z lekarzem weterynarii. Nie wywołuj wymiotów domowymi sposobami, ponieważ w części zatruć może to pogorszyć sytuację.
Kiedy dodatkowe jedzenie może bardziej zaszkodzić niż pomóc
Ostrożność jest szczególnie ważna, gdy szczeniak ma przewlekłą biegunkę, świąd, nawracające zapalenia uszu, wymioty albo podejrzenie alergii pokarmowej. W takiej sytuacji nawet niewielki kawałek mięsa czy ciastka może utrudnić ocenę, co naprawdę wywołuje objawy.
Podobnie wygląda sytuacja przy diecie weterynaryjnej. Jeżeli pies otrzymuje karmę eliminacyjną, gastroenterologiczną lub inną dietę leczniczą, przypadkowe dodatki mogą zaburzyć cały plan diagnostyczny. Wtedy nagrodą powinien być produkt zaakceptowany przez lekarza albo odłożona część tej samej karmy.
Nie warto też samodzielnie zastępować karmy mieszanką mięsa, ryżu i warzyw. Taki jadłospis może wyglądać zdrowo, ale bez dokładnego bilansowania łatwo w nim o niedobór wapnia, nieprawidłowy stosunek wapnia do fosforu i brak ważnych witamin. Pełna dieta domowa dla rosnącego psa powinna być ułożona przez lekarza weterynarii zajmującego się żywieniem.
Surowe mięso i surowe jajka również nie są koniecznym elementem diety szczeniaka. Oprócz ryzyka bakterii dochodzi możliwość niedopasowania składników odżywczych oraz urazów po kościach. W przypadku młodego psa wybieram rozwiązania prostsze i łatwiejsze do kontrolowania, czyli karmę pełnoporcjową oraz niewielkie, gotowane dodatki.
Prosty sposób na bezpieczne urozmaicanie miski
Na początek wybierz jeden produkt, na przykład gotowanego indyka albo dynię, i podaj go w małej ilości. Jeżeli przez dwa dni nie pojawią się niepokojące objawy, możesz używać go okazjonalnie jako nagrody lub dodatku do posiłku. Później testuj kolejne składniki, nadal pilnując, by wszystkie dodatki mieściły się w granicy 10% dziennej energii.
Najważniejsze jest to, aby jedzenie spoza karmy poprawiało codzienną pracę z psem, a nie wypierało wartościowy posiłek. Drobne kawałki gotowanego mięsa, warzyw czy bezpiecznych owoców mogą urozmaicić dietę, ale zdrowy wzrost zawsze zależy przede wszystkim od kompletnego żywienia, właściwych porcji i obserwacji szczeniaka.
